คุ้มขุนแผน ตั้งอยู่ที่ถนนป่าโทน เป็นตัวอย่างของหมู่เรือนไทยภาคกลาง ในรูปแบบเรือนคหบดีไทย สมัยโบราณ เดิมเป็นจวนสมุหเทศาภิบาล มณฑลกรุงเก่า พลตรีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนมรุพงศ์สิริพัฒน์ ทรงสร้างขึ้นปีพ.ศ.๒๔๓๗ ที่เกาะลอยบริเวณสะพานเกลือ ซึ่งอยู่ตรงข้ามกับที่ว่าการมณฑล ต่อมาในราวปีพ.ศ. ๒๔๘๓ ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโสได้ย้ายจวน หลังนี้มาสร้างในบริเวณคุกนครบาลเก่า ของพระนครศรีอยุธยา พร้อมทั้งสร้างเรือนไทยเพิ่มขึ้นอีกในปีพ.ศ.๒๔๙๙ และให้ชื่อเรือนไทยนี้ว่าคุ้มขุนแผน ซึ่งเชื่อกันว่าขุนแผนเคย ต้องโทษอยู่ในคุกแห่งนี้ การเดินทาง จากกรุงเทพฯ เข้าตัวเมืองอยุธยาแล้ว ให้ข้ามสะพานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตรงไปจนถึงศาลากลางจังหวัดหลังเดิม จะเห็นสามแยกแล้วเลี้ยวขวา ตรงไปไม่ไกลนักจะเห็นคุ้มขุนแผน อยู่ทางซ้ายมือ เปิดให้ชมทุกวันเวลา ๐๘.๓๐-๑๖.๓๐ น.