ป้อมปราการรอบกรุง กำแพงเมืองที่พระเจ้าอู่ทอง ทรงสร้างครั้งแรกนั้น เป็นเพียงเชิงเทินดิน และมีเสาไม้ระเนียดปักข้างบน ต่อมาในรัชสมัย สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ จึงได้ก่ออิฐถือปูนขึ้น ตามพระราชพงศาวดาร มีการสร้างป้อมต่างๆ อาทิ ป้อมมหาไชย ป้อมซัดกบ ป้อมเพชร ป้อมหอราชคฤห์และป้อมจำปาพล เป็นต้น ป้อมขนาดใหญ่ๆ มักตั้งอยู่บริเวณทางแยก ระหว่างแม่น้ำ เช่น ป้อมเพชรตั้งอยู่ ตรงที่บรรจบของแม่น้ำเจ้าพระยา กับแม่น้ำป่าสัก จัดเป็นสวนสาธารณะริมน้ำ สำหรับนั่งเล่น ป้อมมหาไชย ตั้งอยู่มุมวังจันทรเกษม บริเวณที่เป็นตลาดหัวรอในปัจจุบัน ตัวป้อมได้ถูกรื้อเพื่อนำอิฐ ไปสร้างพระนครใหม่ที่กรุงเทพมหานคร ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑