วนอุทยานเขานางพันธุรัต ตั้งอยู่ที่บ้านเขาไม้นวล ตำบลเขาใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ ๑,๕๖๒ ไร่ กรมป่าไม้ได้ประกาศจัดตั้งเป็นวนอุทยานเมื่อวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒ เพื่อสนองพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ที่ทรงให้อนุรักษ์พื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัต ไว้เป็นมรดกของชาติเพื่อให้คนรุ่นหลัง ได้ศึกษาตำนานที่ได้เล่าสืบต่อกันมาเกี่ยวกับ นางพันธุรัตในวรรณคดีไทยเรื่องสังข์ทอง อันทรงคุณค่าต่อประเทศไทย ดังตำนานกล่าวไว้ว่า นางพันธุรัตเป็นยักษ์รับพระสังข์ มาเป็นบุตรบุญธรรมโดยนาง และบริวารแปลงร่างเป็นมนุษย์ วันหนึ่งพระสังข์ได้เข้าไปในเขตหวงห้าม ลงไปชุบตัวในบ่อทองเอาชุดเจ้าเงาะ และของวิเศษเหาะหนี นางพันธุรัตกลับมาไม่พบพระสังข์ก็ออกตามหา นางพยายามอ้อนวอนให้พระสังข์กลับแต่ไม่เป็นผล นางพันธุรัตเสียใจจนอกแตกตาย ตามตำนานเมืองเพชร พอนางพันธุรัตตาย พระสังข์ก็ได้จัดการทำศพ ร่างของนางก็กลายเป็นภูเขา ชาวบ้านจึงเรียกภูเขาลูกนี้ว่า “เขานางนอนหรือเขานางพันธุรัต” จนถึงทุกวันนี้ พื้นที่วนอุทยานเป็นเทือกเขาหินปูนแวดล้อมด้วยป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้ง เทือกเขามีความสวยงามโดดเด่นมองเห็นได้จากริมถนนใหญ่ ทอดยาวตามแนวเหนือ-ใต้ มองดูคล้ายนางยักษ์ (นางพันธุรัต) นอนอยู่ ทางทิศใต้เป็นโกศนางพันธุรัต มีปฎิมากรรมธรรมชาติต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับตำนานเรื่องสังข์ทอง ทางวนอุทยานได้จัดทำเส้นทางสำหรับเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทาง ๓.๕ กิโลเมตร ผ่านจุดที่น่าสนใจอาทิ ยอดเมรุ กระจกนางพันธุรัต ลานเกือกแก้ว บ่อชุบตัวพระสังข์ รวมทั้งมีจุดดูนก จุดชมวิว ต้นไทรยักษ์บริเวณหุบวังเรือ และหินย้อยรูปพานยักษ์ในถ้ำมะยม กำแพงเมืองจีน เป็นต้น นอกจากนี้ยังในเขตวนอุทยานยังมีแหล่งประวัติศาสตร์คือ โบราณสถานทุ่งเศรษฐี อยู่บริเวณเชิงเขาจอมปราสาทด้านทิศตะวันออก เป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ก่ออิฐสอดินฉาบปูน เหลือเพียงส่วนฐานและค้นพบโบราณวัตถุ จำพวกปูนปั้นและโบราณวัตถุอื่น ๆ อีกมาก จากหลักฐานที่พบสันนิษฐานได้ว่าโบราณสถาน ทุ่งเศรษฐีสร้างขึ้นในสมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) ภายในบริเวณมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ลานกางเต็นท์เหมาะสำหรับการเข้าค่ายพักแรม สอบถามรายละเอียดโทร. ๐ ๓๒๔๓ ๓๖๖๒, ๐๘ ๙๙๒๒ ๒๙๕๐
การเดินทาง จากตัวเมืองเพชรบุรี ไปตามถนนเพชรเกษม (เพชรบุรี-ชะอำ) กิโลเมตรที่ ๑๙๗-๑๙๘ (เลยโรงงาน outlet ใหม่ประมาณ ๑ กิโลเมตร ก่อนถึงแยกนิคม) มีทางแยกซ้ายทางไปวัดป่าสุทธิคุณ เข้าไปประมาณ ๔ กิโลเมตร