นครปฐม จังหวัดเล็กๆ ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ ด้วยระยะทางเพียงประมาณ ๕๖ กิโลเมตร เป็นเมืองแห่งปูชนียสถานเก่าแก่ที่สำคัญคือ"พระปฐมเจดีย์" ซึ่งนับเป็นร่องรอยแห่งแรกของการเผยแพร่ อารยธรรมพุทธศาสนาเข้ามาในประเทศไทย ทั้งยังเป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์มากมายไป ด้วยผลไม้และอาหารขึ้นชื่อนานาชนิด

เมืองนครปฐมเดิมตั้งอยู่ริมทะเลเคยเป็นเมืองเก่าแห่งหนึ่งซึ่งเจริญรุ่งเรืองมาก ในสมัยทวาราวดีเพราะเป็นราชธานีที่สำคัญ มีหลักฐานเชื่อว่าศาสนาพุทธและอารยธรรม จากประเทศอินเดียเผยแพร่เข้ามาที่นครปฐมเป็นแหล่งแรก โดยสันนิษฐานจากองค์พระปฐม เจดีย์และซากโบราณวัตถุต่างๆ ที่ค้นพบที่จังหวัดนครปฐม นครปฐมจึงเป็นศูนย์กลางของความเจริญ มีชนชาติต่างๆ อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่เป็นจำนวนมาก

ต่อมาเกิดความแห้งแล้งขึ้นในเมืองนครปฐม เพราะกระแสน้ำ ที่ไหลผ่านตัวเมืองเปลี่ยนเส้นทาง ประชาชนจึงอพยพไปตั้งหลักแหล่งอยู่ริมน้ำ และสร้างเมืองใหม่ขึ้น ชื่อว่า "นครชัยศรี" หรือ "ศิริชัย" นครปฐมจึงกลายเป็นเมืองร้างมาหลายร้อยปี จนกระทั่งในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะที่ยังทรงผนวชได้เสด็จธุดงค์ไป พบพระปฐมเจดีย์และทรงเห็นว่าเป็นเจดีย์ องค์ใหญ่ไม่มีที่ไหนจะเทียบเท่า

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นครองราชย์ จึงโปรดเกล้าฯ ให้ก่อเจดีย์แบบลังกา ครอบเจดีย์องค์เดิมไว้ ทรงปฏิสังขรณ์สิ่งต่าง ๆ ในบริเวณองค์พระปฐมเจดีย์ให้มีสภาพดี และโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองเจดีย์บูชา เพื่อให้การคมนาคมสะดวกขึ้น ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้เริ่มทำทางรถไฟสายใต้ แต่ตอนนั้นเมืองนครปฐมยังเป็นป่ารกอยู่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองจากตำบลท่านา อำเภอนครชัยศรี มาตั้งที่บริเวณพระปฐมเจดีย์เหมือนที่เคยตั้งมาแล้วในสมัยโบราณ เมืองนครปฐมจึงอยู่ต่อมาจนตราบเท่าทุกวันนี้

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชวังขึ้น ที่ตำบลสนามจันทร์ เป็นที่เสด็จแปรพระราชฐาน และโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนเพิ่มขึ้นอีกหลายสาย ให้สร้างสะพานใหญ่ข้ามคลองเจดีย์บูชาขึ้น ทรงพระราชทานนามว่า "สะพานเจริญศรัทธา" ต่อมาให้เปลี่ยนชื่อเมือง "นครชัยศรี" เป็น "นครปฐม" แต่ชื่อมณฑลยังคงเรียกว่า "มณฑลนครชัยศรี" อยู่จนกระทั่งยุบเลิกในสมัย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปัจจุบันนครชัยศรีมีฐานะเป็นอำเภอหนึ่ง ขึ้นอยู่กับจังหวัดนครปฐม

จังหวัดนครปฐมมีเนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ ๒,๑๖๘ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑,๓๕๕,๒๐๔ ไร่ แบ่งการปกครองออกเป็น ๗ อำเภอ คือ อำเภอเมืองนครปฐม อำเภอพุทธมณฑล อำเภอสามพราน อำเภอนครชัยศรี อำเภอบางเลน อำเภอกำแพงแสน และอำเภอดอนตูม พื้นที่ทั่วไปของจังหวัดนครปฐมเป็นที่ราบลุ่ม ไม่มีภูเขา มีที่ดอนเฉพาะทางตะวันตกเฉียงเหนือของ อำเภอเมืองและอำเภอกำแพงแสนเท่านั้น ส่วนที่ราบลุ่มบริเวณลุ่มน้ำท่าจีน (แม่น้ำนครชัยศรี) ได้แก่ ท้องที่อำเภอนครชัยศรี อำเภอสามพราน และอำเภอบางเลน เป็นที่อุดมสมบูรณ์ ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรรม การทำสวน ทำไร่ และสวนผลไม้ โดยเฉพาะการปลูกส้มโอ ซึ่งนำชื่อเสียงมาสู่จังหวัดนครปฐม จนได้ชื่อว่าเป็นเมืองส้มโอหวาน

อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดสุพรรณบุรี
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดสมุทรสาคร
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดนนทบุรี และกรุงเทพฯ
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดราชบุรี

การเดินทาง
รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทย มีบริการรถไฟไปจังหวัดนครปฐมทุกวัน วันละหลายเที่ยว สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สถานีรถไฟหัวลำโพง โทร. ๑๖๙๐, ๐ ๒๒๒๓ ๗๐๑๐, ๐ ๒๒๒๓ ๗๐๒๐ และที่ สถานีรถไฟธนบุรี โทร. ๐ ๒๔๑๑ ๓๑๐๒ หรือ www.srt.or.th
รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางสายเก่า สายถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข ๔) ผ่านอ้อมน้อย อ้อมใหญ่ สามพราน ไปจนถึงจังหวัดนครปฐม หรือจะใช้เส้นทางสายใหม่ จากกรุงเทพฯ ผ่านพุทธมณฑล นครชัยศรี ไปจนถึงตัวจังหวัดนครปฐม
รถโดยสารประจำทาง การเดินทางไปจังหวัดนครปฐม สามารถเดินทางได้จากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนีซึ่งมีรถโดยสารประจำทางวิ่ง ๒ เส้นทาง สายเก่า (กรุงเทพฯ-อ้อมใหญ่-สามพราน-นครปฐม) มีรถโดยสารประจำทางปรับอากาศชั้น ๒ สายกรุงเทพฯ-นครปฐม กรุงเทพฯ-ราชบุรี กรุงเทพฯ-บางลี่ และมีรถโดยสารธรรมดาสายกรุงเทพฯ-นครปฐม กรุงเทพฯ-ราชบุรี กรุงเทพฯ-สุพรรณบุรี
สายใหม่ (กรุงเทพฯ-พุทธมณฑล-นครชัยศรี-นครปฐม) สามารถใช้บริการ รถโดยสารประจำทาง ปรับอากาศชั้น ๑ สายกรุงเทพฯ-นครปฐม กรุงเทพฯ-ด่านช้าง (สีน้ำเงิน)หรือรถโดยสารปรับอากาศชั้น ๒ สายกรุงเทพฯ-ดำเนินสะดวก กรุงเทพฯ-เพชรบุรี สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่สถานีขนส่งสายใต้ ถ.บรมราชชนนี รถธรรมดา โทร. ๐ ๒๔๓๔ ๕๕๕๗-๘ และ รถปรับอากาศ โทร. ๐ ๒๔๓๕ ๑๑๙๙

ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอใกล้เคียง
อำเภอนครชัยศรี ๑๔ กิโลเมตร
อำเภอพุทธมณฑล ๒๐ กิโลเมตร
อำเภอสามพราน ๒๑ กิโลเมตร
อำเภอกำแพงแสน ๒๖ กิโลเมตร
อำเภอดอนตูม ๓๑ กิโลเมตร
อำเภอบางเลน ๔๖ กิโลเมตร

ระยะทางจากจังหวัดนครปฐมไปยังจังหวัดใกล้เคียง
จังหวัดนนทบุรี ๖๕ กิโลเมตร
จังหวัดสมุทรสาคร ๔๘ กิโลเมตร
จังหวัดราชบุรี ๔๓ กิโลเมตร
จังหวัดกาญจนบุรี ๑๑๒ กิโลเมตร
จังหวัดสุพรรณบุรี ๑๖๐ กิโลเมตร

แหล่งท่องเที่ยว

วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรวิหาร	พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระปฐมเจดีย์	พระราชวังสนามจันทร์
พระประโทณเจดีย์
พระราชวังนครปฐม	เนินวัดพระงาม	สถาบันวัฒนธรรมภูมิภาคตะวันตก
เนินธรรมศาลา	วัดพระเมรุ	เนินพระ

พุทธมณฑล	วิทยาลัยในวัง
พระอนุสาวรีย์พลเรือเอก	พิพิธภัณฑ์ภาพยนตร์ไทย	สวนศิลป์ มีเซียม ยิบอินซอย

ตลาดดอนหวาย	ลานแสดงช้างและฟาร์มจระเข้สามพราน	สวนสามพราน
วัดไร่ขิง

วัดกลางบางแก้ว	พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดสำโรง	วัดบางพระ
พิพิธภัณฑ์วิถีชีวิตชาวนาไทย	วัดศีรษะทอง
พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย	ตลาดน้ำวัดกลางคูเวียง	สนามแข่งรถไทยแลนด์เซอร์กิต
อุทยานปลา	เจษฎา เทคนิค มิวเซี่ยม