พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติช้างต้น ตั้งอยู่ที่ถนนอู่ทองใน ในบริเวณเดียวกับพระที่นั่งวิมานเมฆ ช้างต้น คือ ช้างที่ได้รับการขึ้นระวางเป็นช้างหลวง ส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์ ในสมัยโบราณแบ่งเป็นสามประเภท คือ ๑.ช้างศึก ๒.ช้างสำคัญที่มีลักษณะเป็นช้างมงคล ตามตำราราชลักษณะ แต่ไม่สมบูรณ์หมดทุกส่วน ๓.ช้างเผือกที่มีลักษณะ ต้องตามตำราคชลักษณ์อย่างสมบูรณ์ พอในสมัยรัตนโกสินทร์ กองทัพช้างหมดความสำคัญลง ช้างต้นจึงหมายถึง ช้างสำคัญ และช้างเผือก ซึ่งหากพบก็จะมีการประกอบพระราชพิธีรับสมโภช และขึ้นระวางเป็นพระยาช้างต้น ด้วยยังถือตามพระราชประเพณี ที่ว่าช้างเผือกนั้นเป็นรัตนคู่บารมี ขององค์พระมหากษัตริย์ ที่นี่จึงเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ จัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องช้างเผือก การจับช้างและพระราชพิธีสมโภช ขึ้นระวางช้างเผือกเป็นช้างต้น หรือช้างหลวงส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์ โดยใช้อาคารตึกก่อสร้างแบบสถาปัตยกรรมไทย ๒ หลังซึ่งเคยเป็นโรงช้างต้น ในบริเวณพระราชวังดุสิตเป็นห้องจัดแสดง อาคารที่ ๑ จัดแสดงเกี่ยวกับกำเนิดช้างมงคล วิธีการจับช้างและคติความเชื่อเกี่ยวกับช้างเผือก โดยนำโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้องมาจัดแสดงอาทิ งาช้างเผือกในรัชกาลต่างๆ หนังช้างเผือกดอง สิ่งของเครื่องใช้ที่ทำมาจากส่วนต่างๆ ของช้างเผือกและอุปกรณ์ที่ใช้ในการจับช้าง อาคารที่ ๒ จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชพิธีสมโภช ขึ้นระวางช้างต้นและประวัติความเป็นมาของพิพิธภัณฑ์นี้ เปิดทุกวัน ปิดวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา ๐๙.๐๐–๑๖.๐๐ น. ค่าเข้าชม ๕ บาท สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๒๒๘๒ ๓๓๓๖ โทรสาร ๐ ๒๒๘๐ ๑๔๒๗